Joop Voesten is de primus inter pares, eerste onder zijn gelijken, van de medezeggenschap bij de Rabobank. Sinds juni 2009 is hij de trotse voorzitter van de zogenoemde GOR AB, de Groepsondernemingsraad Aangesloten Banken. Voesten, voorheen controller bij een lokale Rabobank, is daarmee de meest vooruitgeschoven post van een inspraakstructuur van zo’n 1.000 mensen, door heel Nederland. Hij vertegenwoordigt ruim 32.000 medewerkers. “De menselijke aanpak van SBI past erg goed bij de unieke structuur van onze coöperatieve bank.”

Joop Voesten (Venlo, 1961) is een trots man. Trots op ‘zijn’ Rabobank: ”Gezien haar unieke ontstaansgeschiedenis en structuur een unieke bank in de wereld.” Trots op de wijze waarop Rabo de medezeggenschap heeft ingericht: ”De Rabobank heeft geen aandeelhouders maar leden. De 143 lokale aangesloten banken zijn de aandeelhouders van Rabobank Nederland. De overlegstructuur zit in onze genen.” En trots op de rol die hij, sinds 2009 voorzitter van de GOR AB, daarin mag vervullen: “Het is een prachtige functie, een voltijdbaan, maar het blijft niet meer dan de meest vooruitgeschoven post. Ik ben de eerste onder mijn gelijken, de primus inter pares.” Joop Voesten, trots én bescheiden.

Van oubollig naar hip

Om iets van de huidige medezeggenschap bij de Rabobank te begrijpen, moet de historie van de bank kort worden uitgelegd. De Rabobank is in 1972 ontstaan door een fusie tussen de Coöperatieve Centrale Raiffeisen-Bank en de Coöperatieve Centrale Boerenleenbank. Waar de meeste bedrijven een centraal moederbedrijf hebben, met een reeks dochters daaronder, is de structuur van de Rabobank precies andersom. Voesten: “In feite heeft de Rabobank 143 moeders, ofwel lokale zelfstandige Rabobanken. Gezamenlijk hebben zij één dochter: Rabobank Nederland.” Voesten zal het zelf niet zo hard stellen, maar de Rabobank heeft, ook gedurende de crisis, nooit overheidssteun nodig gehad. Het Bos-infuus is hen bespaard gebleven. Werd de coöperatieve Rabo-structuur voor de crisis beschouwd als ‘oubollig’, na de crisis, die beursgenoteerde banken met aandeelhouders deed wankelen, is de Rabo-formule ineens ‘hip’. Een formule gericht op leden- en klantenbelang in plaats van aandeelhoudersbelang. “Dienstverlening staat centraal en niet het dividend, dat laatste kennen wij niet”, aldus Voesten.

Unieke inspraakstructuur

Door die niet alledaagse bedrijfsformule is de inspraak bij de Rabobank ook een verhaal op zich. Elk van de 143 lokale zelfstandige coöperatieve banken heeft zijn eigen bestuur, zijn eigen raad van commissarissen en zijn eigen OR. Gemiddeld zijn er 7 leden per OR. Voesten, snel: “Gezamenlijk maakt dat zo’n 1.000 OR-leden.” Die OR-leden kiezen samen 50 commissie leden. Op hun beurt kiezen die 50 weer de 20 leden van de GOR AB. Ten slotte bepalen die 20 leden, bij stemming, wie het dagelijks bestuur van de GOR AB gaat vormen. De GOR AB gaat namens alle 32.000 medewerkers met de raad van bestuur van Rabobank Nederland in gesprek over alles wat het domein van de individuele banken overstijgt.

Doorgrond en ondersteunt op maat

Deze structuur geeft wat Voesten betreft twee zaken erg goed weer. “Enerzijds het overleg dat in de genen van de Rabobank zit. Sommigen beschouwen dat als stroperig, maar dat wens ik te betwisten. Wellicht praten wij net iets langer dan andere organisaties, maar daarmee werken we aan draagvlak en steun. Dat betekent dat wanneer de keuzes eenmaal gemaakt zijn, de hele organisatie ook direct schakelt, uit betrokkenheid. Ik denk dat onze vorm sneller werkt dan buitenstaanders denken.” Het tweede punt brengt Voesten bij de rol van het vaste trainingsbureau. “Wij zijn een uniek bedrijf, met een unieke inspraakstructuur voor leden en personeelsleden. Trainingsbureaus hebben daarvoor geen standaardoplossingen in de kast. SBI is erin geslaagd onze structuur en onze organisatie te doorgronden en ons op maat te ondersteunen”. De voorzitter kan het weten. Per slot van rekening is medezeggenschap ‘zijn core business’, zoals hij dat zelf stelt.

De mens centraal

Voesten roemt ook de focus op de mens, die SBI voorstaat. “Bij Rabo noemen we dat de ‘oranje kant’, naar onze huiskleuren. Blauw staat voor de processen en producten van de bank, oranje staat voor de menselijke kant: onze leden, klanten en medewerkers. SBI is inhoudelijk erg sterk en onderscheidt zich door de vorm die zij hanteert. Zij houdt bij trainingen duidelijk rekening met de ontvangers en brengt op creatieve wijze de informatie aan hen over”.

Vlekkeloze verkiezing

Om de kracht van SBI handen en voeten te geven, schetst Voesten hoe zij bij hebben gedragen bij het tot stand komen van de huidige GOR AB in 2009. “Zoals ik eerder vertelde is het een heel proces. Van 32.000 medewerkers naar uiteindelijk 20 GOR AB leden, die uit hun midden een bestuur kiezen. Die stemmingen zijn altijd erg ingewikkeld. Allerlei belangen spelen een rol. Maar in 2009 zijn we vlekkeloos door dit proces geleid. Ze creëerden een sfeer waarin alles gevraagd en gezegd kon worden. Daardoor konden alle kandidaten, zowel de ervaren als de nieuwe, zich echt laten zien. De trainer nam alle verschillen snel weg.” En zo ontstond zonder vertraging of gedoe een nieuwe GOR AB en dagelijks bestuur. ‘Geraffineerd’, noemt de voorzitter het optreden van SBI.

Divers aanbod

Dat wil niet zeggen dat SBI de enige aanbieder van trainingen is voor de Rabobank. Voesten: “We werken met drie preferred suppliers. We vinden het belangrijk dat alle OR’en zelf kunnen kiezen.” De trainingen van SBI die de GOR AB aanbeveelt zijn zeer divers. “Op het sociale domein bieden zij belangrijke ondersteuning. Hoe wij bijvoorbeeld om kunnen gaan met veranderingen in de organisatie die invloed hebben op het personeel. Reorganisaties, herplaatsingen, boventalligheid en dergelijke. Veranderingen komen in rap tempo op onze medewerkers af en het SBI is in staat hier snel en adequaat op in te spelen en de ondernemingsraden hierin te ondersteunen.”

Focus, spiegel en sparren

Voesten adviseert alle 143 OR’en om minimaal eens per jaar extern op cursus of training te gaan. “Je moet jezelf de vraag blijven stellen: waar moeten we ons mee bezig houden, waar moeten we ons op focussen? Je moet op zoek gaan naar een spiegel. Die vind je door met elkaar even weg te gaan van de bank. Door te sparren of je te laten prikkelen door een buitenstaander. En dan het liefst één die de organisatie en haar mensen snapt. SBI is zo’n club. Een gewaardeerd opleidingsinstituut met een zeer goed opleidingsaanbod.”