Expeditie Landgoed Zonheuvel. Het landgoed, ontdekt door de mensen die het maken.
Interview en tekst: Manon Scholten
“De moestuin is een uitstekende plek om samen te zijn. Even weg van de moderne gebouwen, de efficiënte kantoortuinen en de luxe faciliteiten. Een beetje terug naar de natuur.”
Op Landgoed Zonheuvel komen mensen samen om te werken, te leren en elkaar te ontmoeten. Maar wie even verder kijkt dan de gebouwen, ontdekt dat er nog een andere wereld is. Een wereld van bomen, planten, groenten en kruiden.
De moestuin op Landgoed Zonheuvel bestaat al bijna 120 jaar. De tuin heeft in de loop der tijd verschillende vormen gehad en is inmiddels opnieuw ingericht. Strak, groen en eigentijds, maar tegelijkertijd verbonden met de geschiedenis van het landgoed.
Voor deze eerste expeditie spreek ik Peter van Doorn, eigenaar van Goedlandt Circulair Landgoedbeheer. Vanuit zijn dagelijkse werk kijkt hij niet alleen naar de tuin maar ook naar de mensen die er werken en komen. Wat kan een moestuin betekenen voor de manier waarop mensen samenwerken? En wat kunnen we leren van een plek waar natuur, werk en ontmoeting samenkomen?
Een plek met geschiedenis
Vanaf het hoofdpad op het landgoed loop ik over het bospaadje naar de historische moestuin. De bomen hebben hun herfstkleed al aangetrokken, de zon schijnt, heerlijk om de geur van een nieuw seizoen te ruiken.
“Heee, Manon!” Peter komt me al tegemoet lopen met in zijn kruiwagen de eerste herfstbladeren. De moestuin ligt er strak bij; mooie kruiden en groenten, een grote overkapping met picknicktafels en een buitenkeuken. “Daardoor is het niet alleen een plek om te werken, maar ook een plek om samen te zijn,” vertelt Peter.
Dat laatste is belangrijk. Want voor Goedlandt gaat landgoedbeheer niet alleen over het onderhouden van de fysieke omgeving. “Met Goedlandt probeer ik bezoekers en gebruikers van het landgoed meer bewust te maken van hun werkomgeving.” Dat bewustzijn begint volgens hem bij het besef waar je eigenlijk bent. “We bevinden ons op een landgoed dat ruim 120 jaar oud is. Dat heeft karakter. Zo ook de moestuin.”
De geschiedenis van de plek is daarmee geen decoratie, maar onderdeel van de ervaring. “We moeten het verleden niet zomaar vergeten. We moeten ons veel meer realiseren waar we zijn.”
Samen aan het werk
Een moestuin is bij uitstek een plek waar mensen iets met elkaar moeten doen. Planten, verzorgen, oogsten. Het zijn concrete activiteiten waarbij het resultaat zichtbaar wordt.
Wat betekent dat voor de manier waarop mensen met elkaar omgaan?
“Misschien spelen arbeidsverhoudingen binnen een project als de moestuin wel helemaal geen rol. Er is niets zo mooi als met een gemeenschappelijke taak met elkaar bezig te zijn.” Op de kwekerij komen mensen met verschillende achtergronden bij elkaar. Goedlandt begeleidt onder meer mensen vanuit UWV-trajecten, middelbare scholieren en hbo-studenten. “Goedlandt leidt diverse mensen met evenzoveel achtergronden op. Deze mensen aan elkaar koppelen en met elkaar laten werken is volgens mij een perfecte manier om verder te ontwikkelen.”
Het gaat daarbij niet alleen om het leren van een vak. Juist de ontmoeting tussen mensen kan waardevol zijn. “De mooie en rustgevende sfeer geeft zowel aan de gasten als aan de mensen van Goedlandt een heerlijke plek om samen bezig te zijn.”
Actief burgerschap begint soms gewoon buiten
Op Landgoed Zonheuvel wordt veel gesproken over actief burgerschap. Maar soms krijgt dat begrip een heel praktische betekenis. Op de kwekerij komt het volgens Goedlandt bijvoorbeeld sterk naar voren in de Bomenhub op het landgoed in samenwerking met Meer Bomen Nu, die inmiddels al vijf jaar gedurende de wintermaanden wordt uitgevoerd. Mensen steken samen de handen uit de mouwen en dragen bij aan een concreet doel. Niet vanuit een vergadertafel, maar buiten, tussen de bomen. Misschien is dat wel een andere manier om naar actief burgerschap te kijken: niet alleen meepraten over de samenleving, maar ook samen verantwoordelijkheid nemen voor de omgeving waarin je leeft en werkt.
Duurzaamheid is meer dan biologisch
De moestuin is op verschillende manieren duurzaam. De tuin heeft een lange geschiedenis en is al bijna 120 jaar onderdeel van het landgoed. Er worden biologische planten gebruikt en geen bestrijdingsmiddelen. Maar Goedlandt kijkt breder naar duurzaamheid. “Er ontstaan duurzame relaties met mensen. De sfeer op de moestuin, maar ook binnen Goedlandt, geeft heel veel mensen een goede relatie met het landgoed.”
Duurzaamheid gaat daarmee niet alleen over wat er in de grond gebeurt. Het gaat ook over wat er tussen mensen ontstaat. Een relatie met een plek die blijft bestaan nadat het werk van die dag erop zit.
Technologie tussen de groenten
Tegelijkertijd staat deze historische moestuin niet los van de moderne wereld. Ook technologie en AI vinden hun weg naar de tuin. “We maken met een drone foto’s om zo nu en in de toekomst de bakken te monitoren.” Met behulp van AI kunnen bovendien de eigenschappen van de verschillende groenten en kruiden beter worden bijgehouden. Dat biedt nieuwe mogelijkheden om de ontwikkeling van de tuin te volgen en informatie over planten en gewassen te verzamelen.
De technologie verandert dus ook de manier waarop we naar een moestuin kijken. Tegelijkertijd blijft de basis hetzelfde: planten groeien, mensen werken samen en uiteindelijk moet je nog altijd gewoon naar buiten.
Even terug naar de natuur
Wat zou iemand volgens Goedlandt moeten meenemen uit de vernieuwde moestuin? “De moestuin is een uitstekende plek om samen te zijn. Even weg van de moderne gebouwen met hun efficiënte kantoortuinen en luxe faciliteiten.”
Een beetje terug naar de natuur. Misschien is dat wel de bijzondere betekenis van deze plek. De moestuin haalt mensen even uit hun dagelijkse werkomgeving en geeft ze de mogelijkheid om op een andere manier samen te zijn. Letterlijk tussen de groenten en kruiden, maar ook figuurlijk: dichter bij elkaar en dichter bij de plek waar ze zijn.
De volgende expeditie
Wie moeten we spreken om een ander perspectief op de moestuin te krijgen? De koks van Hotel & Conferentiecentrum Landgoed Zonheuvel. Zij werken met de producten die in de tuin worden geteeld en kunnen vanuit hun eigen praktijk vertellen wat de moestuin voor hen betekent.
En zo gaat de expeditie verder. Van de kweker naar de keuken. Van de tuin naar de tafel. Steeds opnieuw ontdekken we hetzelfde landgoed door de ogen van iemand anders.
Ik bedank Peter en loop met gezonde trek richting het restaurant….
De serie Expeditie Landgoed Zonheuvel verschijnt op onregelmatige basis op www.sbi.nl.
Landgoed Zonheuvel. Ruimte om te groeien.